Çin'den ürün ithal etmek isteyen KOBİ'ler için başlangıç rehberi

Çin'den ithalata başlamadan önce neyi araştırmalısınız?

İlk olarak hangi ürünü getirmek istediğinizi mümkün olduğunca net tanımlayın.

Örneğin sadece: “Masa lambası ithal edeceğim.” demek yeterli olmayabilir.

Ürünün:

• hangi malzemeden üretildiği,
• elektrikli olup olmadığı,
• voltajı,
• kullanım amacı,
• teknik özellikleri,
• modeli,
• ambalaj şekli

gibi detayları önemli olabilir.

Çünkü görünüş olarak birbirine çok benzeyen iki ürün farklı GTİP kodlarına girebilir ve bunun sonucunda vergi, izin veya ürün güvenliği şartları değişebilir.

Bu nedenle henüz Çin'den fiyat toplamaya başlamadan önce ürününüzü teknik olarak mümkün olduğunca iyi tanımlamanız faydalı olur.

1. GTİP nedir ve neden bu kadar önemli?

GTİP, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu anlamına gelir.

Basit şekilde anlatırsak uluslararası ticarette ürünlerin hangi ürün grubunda değerlendirileceğini belirleyen sınıflandırma kodudur.

Türkiye'ye ithal edilen bir ürünün tabi olabileceği birçok uygulama GTİP üzerinden belirlenir.

Örneğin:

• gümrük vergisi,
• ilave gümrük vergisi,
• gözetim uygulamaları,
• anti-damping önlemleri,
• ithalat izinleri,
• ürün güvenliği denetimleri,
• bazı standart ve uygunluk şartları

GTİP'e göre değişebilir.

Bu nedenle Alibaba'da veya başka bir platformda ürünü bulduktan sonra sadece tedarikçinin verdiği HS Code bilgisine güvenerek ilerlemek yerine Türkiye'deki GTİP sınıflandırmasını ayrıca kontrol etmek daha sağlıklı olur.

Özellikle ilk ithalatınızda bir gümrük müşavirinden destek almak ciddi hataların önüne geçebilir.

2. Çin'den gelen ürünlerde ne kadar gümrük vergisi var?

Bu sorunun tek bir cevabı yok. “Çin'den gelen ürünlere yüzde kaç vergi uygulanıyor?” şeklinde genel bir oran vermek doğru olmaz.

Vergi; ürünün GTİP'i + menşei + ürünle ilgili yürürlükteki ticaret politikası önlemleri birlikte değerlendirilerek belirlenir.

Bazı ürünlerde standart gümrük vergisinin yanında ilave gümrük vergisi bulunabilir.

Bazı ürünlerde ise ayrıca:

• anti-damping vergisi,
• gözetim uygulaması,
• korunma önlemi,
• ek mali yükümlülük,
• ÖTV

gibi başka uygulamalar devreye girebilir.

Bu nedenle internette birkaç yıl önce yazılmış “Bu ürünün vergisi yüzde 20” gibi bir bilgiye güvenerek maliyet hesabı yapmak risklidir.

Vergi oranlarının sipariş verilmeden hemen önce güncel mevzuattan kontrol edilmesi gerekir.

3. TAREKS nedir? Her ürün TAREKS'e girer mi?

TAREKS, Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemidir.

İthal edilen bazı ürünlerin teknik mevzuata, ürün güvenliği şartlarına ve ilgili standartlara uygunluğunun elektronik ortamda kontrol edilmesini sağlar.

Ancak Çin'den gelen her ürün için aynı süreç uygulanmaz.

Ürün grubuna göre farklı denetimler söz konusu olabilir.

Özellikle:

• elektrikli ve elektronik ürünler,
• oyuncaklar,
• bazı tüketici ürünleri,
• makineler,
• telsiz ve haberleşme ekipmanları,
• pil ve akümülatörler,
• anne ve bebek ürünleri

gibi gruplarda ürün güvenliği mevzuatını siparişten önce araştırmak önemlidir.

Gıda, kozmetik, tıbbi cihaz veya kimyasal ürünler gibi kategorilerde ise farklı kurumların izinleri veya ek mevzuat söz konusu olabilir.

Buradaki temel kural basit:

Ürünün Türkiye'de satılabilir olduğunu konteyner Türkiye'ye ulaştığında değil, Çin'e sipariş vermeden önce öğrenin.

4. Çin'de tedarikçi nasıl bulunur?

Çin'de tedarikçi bulmanın tek yolu Alibaba değildir.

Tedarikçi araştırırken birkaç farklı kanalı birlikte kullanabilirsiniz.

Online B2B platformları

En bilinen platformlardan bazıları:

• Alibaba
• Global Sources
• Made-in-China

Bu platformlar özellikle ilk pazar araştırması yapmak, ürün fiyatlarını görmek ve olası tedarikçileri listelemek için faydalıdır.

Ancak platformda bir şirketin bulunması veya “Verified Supplier” gibi bir rozete sahip olması tek başına yeterli değildir.

Çin'deki ticaret fuarları

Benim özellikle ciddi şekilde Çin'den ürün tedarik etmeyi düşünen KOBİ'ler için önemli gördüğüm diğer yöntem ise ticaret fuarlarıdır.

Örneğin Kanton Fuarı gibi büyük fuarlarda aynı ürün grubundaki çok sayıda üretici ve tedarikçiyi birkaç gün içinde yüz yüze karşılaştırabilirsiniz.

Bunun avantajı sadece fiyat almak değildir.

Aynı zamanda:

• ürünü fiziksel olarak görebilir,
• kaliteyi karşılaştırabilir,
• üreticiyle doğrudan konuşabilir,
• yeni ürünler keşfedebilir,
• minimum sipariş miktarlarını sorabilir,
• özelleştirme seçeneklerini öğrenebilir,
• farklı tedarikçileri yan yana değerlendirebilirsiniz.

Özellikle ne ithal edeceğine henüz tam karar vermemiş işletmeler açısından fuarlar yalnızca tedarikçi bulma yeri değil, aynı zamanda ürün keşfetme alanı olarak da düşünülebilir.

5. Çinli tedarikçinin güvenilir olduğunu nasıl anlarsınız?

Bence Çin'den ithalatta fiyat kadar önemli konulardan biri budur.

Bir tedarikçiden yüksek miktarda sipariş vermeden önce mümkün olduğunca fazla noktayı doğrulamak gerekir.

Ben olsam en az şu konuları kontrol ederdim:

• Şirket gerçekten kayıtlı mı?
• Ne zamandır faaliyet gösteriyor?
• Üretici mi, ticaret şirketi mi?
• Fabrikası nerede?
• Banka hesabının sahibi kim?
• Faturayı hangi şirket kesiyor?
• Daha önce Türkiye'ye veya Avrupa'ya ihracat yapmış mı?
• Ürünle ilgili test raporları var mı?
• Sertifikalar gerçekten bu modele mi ait?
• Bağımsız kalite kontrolüne izin veriyor mu?

Mümkünse tek bir tedarikçiden fiyat almak yerine aynı ürün için en az üç ila beş tedarikçiyi karşılaştırmak daha sağlıklı olur.

6. Tedarikçiye hangi soruları sormalısınız?

İlk görüşmede yalnızca “Fiyatınız nedir?” diye sormak yeterli değil.

Aşağıdaki sorular çok daha faydalı olacaktır:

• Bu ürünün MOQ'su nedir?
• 500, 1.000 ve 5.000 adet için fiyatınız nedir?
• EXW fiyatınız nedir?
• FCA veya FOB fiyatınız nedir?
• CIF fiyat verebilir misiniz?
• Üretim süresi kaç gündür?
• Numune gönderebilir misiniz?
• Numune ile seri üretimdeki ürün aynı olacak mı?
• Üretici misiniz yoksa trading company misiniz?
• Türkiye veya Avrupa için hangi test raporlarınız var?
• Ürün özelleştirilebilir mi?
• Kendi logomuzu ekleyebilir miyiz?
• Ambalajı değiştirebilir miyiz?
• Koli ölçüleri nedir?
• Bir kolide kaç ürün bulunuyor?
• Net ve brüt ağırlık nedir?
• Bir metreküpe kaç ürün sığıyor?
• Sevkiyat öncesi bağımsız denetime izin veriyor musunuz?
• Kusurlu ürün çıkarsa nasıl bir çözüm sunuyorsunuz?

Bu bilgiler daha sonra navlun ve gerçek maliyet hesabı yaparken de işinize yarar.

7. İlk siparişten önce mutlaka numune alın

Fotoğrafta iyi görünen bir ürün, elinize geldiğinde beklentinizi karşılamayabilir.

Malzeme kalitesi, renk, ölçüler, paketleme, işçilik veya ürünün kullanım hissi fotoğraflardan anlaşılamayabilir.

Bu nedenle mümkünse seri üretim siparişinden önce numune isteyin.

Numuneyi aldıktan sonra sadece “güzel görünüyor” diye değerlendirmeyin.

Kontrol etmek istediğiniz özellikleri yazılı hale getirin.

Örneğin:

• ölçüler,
• ağırlık,
• malzeme,
• renk,
• baskı,
• logo konumu,
• kablo uzunluğu,
• güç değeri,
• aksesuarlar,
• ambalaj,
• kutu içeriği

gibi kriterleri ürün spesifikasyonuna ekleyebilirsiniz.

Böylece seri üretimde ne sipariş verdiğiniz çok daha net olur.

8. Çin'deki ürün fiyatı gerçek maliyetiniz değildir

İlk kez ithalat yapanların en sık yanıldığı konulardan biri bu.

Çinli tedarikçi size:

Birim fiyat 5 dolar.

dediğinde ürünün Türkiye'deki maliyetinin 5 dolar olduğunu düşünmemelisiniz.

Gerçek maliyet hesabına başka kalemler de girer.

Çin'den ithalatta toplam maliyet kalemleri

Genel olarak şu kalemleri hesaba katmak gerekir:

• Ürün bedeli
• Çin içindeki taşıma ve çıkış masrafları
• Uluslararası navlun
• Sigorta
• Gümrük vergisi
• Varsa ilave gümrük vergisi ve diğer mali yükümlülükler
• Liman ve terminal masrafları
• Gümrükleme masrafları
• Kalite kontrol giderleri
• Banka ve para transferi giderleri
• Türkiye içi nakliye

= Gerçek ithalat maliyeti

Uluslararası ticarette buna sık sık landed cost, yani ürünün sizin elinize ulaşana kadarki toplam maliyeti denir.

Asıl karşılaştırılması gereken rakam budur.

9. Basit bir ithalat maliyeti örneği

Tamamen örnek olması açısından şöyle bir senaryo düşünelim.

1.000 adet ürün alıyorsunuz.

Ürünlerin toplam FOB bedeli:

10.000 USD

Navlun:

1.500 USD

Sigorta:

100 USD

Bu durumda örnek gümrük kıymeti:

11.600 USD

Sadece hesaplama mantığını göstermek amacıyla gümrük vergisinin yüzde 10 olduğunu varsayarsak:

1.160 USD gümrük vergisi

Basitleştirilmiş örnekte KDV matrahının 12.760 USD olduğunu ve KDV oranının yüzde 20 olduğunu varsayarsak:

2.552 USD KDV

Türkiye'deki liman, gümrükleme ve iç nakliye masraflarına da örnek olarak 800 USD eklersek:

Toplam:

15.112 USD

1.000 ürüne böldüğümüzde:

15,11 USD/adet

gibi bir rakama ulaşırız.

Burada özellikle altını çizmek istiyorum:

Bu bir vergi veya gerçek ithalat teklifi değildir. Yalnızca maliyet hesabının mantığını göstermek için hazırlanmış varsayımsal bir örnektir.

Gerçek ürününüzde GTİP, gümrük vergisi, ilave gümrük vergileri, gözetim, anti-damping, KDV ve diğer masraflar farklı olabilir.

10. EXW, FOB, CIF ve DDP ne anlama geliyor?

Çin'den fiyat almaya başladığınızda büyük ihtimalle bu terimleri göreceksiniz.

Bunlar Incoterms adı verilen uluslararası teslim kurallarının bazılarıdır.

EXW

Ürünü temel olarak satıcının tesisinden teslim alırsınız.

Çin içindeki taşıma ve ihracat süreçlerinin önemli bölümü alıcı tarafında kalabilir.

FOB

Denizyolu taşımalarında sık kullanılan teslim şekillerinden biridir.

Satıcı ürünü belirlenen yükleme limanında gemiye kadar getirir.

CIF

Satıcı, belirlenen varış limanına kadar navlun ve belirli sigorta yükümlülüklerini üstlenir.

Ancak CIF teklif almak ürünün Türkiye'deki bütün masraflarının dahil olduğu anlamına gelmez.

DDP

Genel olarak satıcının ürünü ithalat işlemleri ve ilgili mali yükümlülükler dahil olacak şekilde belirlenen noktaya ulaştırması üzerine kurulu bir teslim şeklidir.

İlk bakışta çok kolay görünebilir.

Fakat özellikle Çin'den alınan “kapınıza kadar DDP” tekliflerinde:

• Türkiye'de ithalatçı kim olacak?
• Gümrük beyannamesi kimin adına açılacak?
• Vergiler nasıl ödenecek?
• Ürün hangi belgelerle ithal edilecek?

sorularını mutlaka netleştirmek gerekir.

Sadece “kapıya kadar getiriyoruz” denmesi benim için yeterli olmaz.

11. Çin'den ürün getirirken hangi nakliye yöntemi kullanılmalı?

Bu tamamen ürünün hacmine, ağırlığına, değerine ve ne kadar hızlı ihtiyacınız olduğuna bağlıdır.

Express kargo

Numuneler ve küçük gönderiler için uygundur. Hızlıdır ancak birim maliyeti yüksektir.

Hava kargo

Değeri yüksek, nispeten hafif veya acil ürünlerde tercih edilebilir. Denizyoluna göre daha hızlı fakat daha pahalıdır.

Deniz yolu LCL

Bir konteyneri dolduracak kadar ürününüz yoksa yükünüz başka şirketlerin yükleriyle aynı konteynerde taşınabilir. Buna LCL denir. İlk veya küçük siparişlerde kullanılabilir.

Ancak varış limanındaki konsolidasyon ve operasyon masraflarını baştan öğrenmek önemlidir.

Deniz yolu FCL

Yükünüz bir konteyneri doldurabilecek hacme ulaştığında FCL daha mantıklı hale gelebilir.

Burada bütün konteyner sizin yükünüze ayrılır.

12. Çin'den ithalatta genellikle hangi belgeler gerekir?

Gerekli belgeler ürüne göre değişebilir.

Ancak ticari ithalatta sık karşılaşabileceğiniz belgeler şunlardır:

Commercial Invoice – Ticari Fatura

Satıcının ürün, fiyat, miktar ve satış koşullarını gösterdiği faturadır.

Packing List

Kolilerin:

• adetlerini,
• ağırlığını,
• ölçülerini,
• içeriğini

gösterir.

Bill of Lading veya Air Waybill

Taşıma belgesidir.

Deniz taşımacılığında Bill of Lading, hava taşımacılığında Air Waybill ile karşılaşabilirsiniz.

Menşe Şahadetnamesi

Gerektiğinde ürünün hangi ülke menşeli olduğunu belgelemek için kullanılır.

Test ve uygunluk belgeleri

Ürüne göre CE, test raporu veya başka uygunluk belgeleri gerekebilir.

TAREKS veya diğer izin belgeleri

Ürün ilgili ithalat denetimine tabiyse gerekli olabilir.

Gümrük beyannamesi

Ürünün Türkiye'de serbest dolaşıma girmesi için yapılan gümrük beyanıdır.

Belge gereksinimleri üründen ürüne değişebileceği için siparişten önce gümrük müşaviriyle dosyayı kontrol etmek faydalı olur.

13. Çin'den ilk kez ithalat yapacak KOBİ ne kadar ürün almalı?

Bence ilk siparişte hedef “mümkün olan en düşük fiyatı yakalamak” olmamalı.

Daha önemli olan, hata yaparsanız bunun şirkete vereceği zararı sınırlamaktır.

Tedarikçi 10.000 adet için çok iyi bir fiyat veriyor diye ilk siparişi doğrudan 10.000 adet yapmak zorunda değilsiniz.

Önce:

1. numuneyi görün,
2. ürünün Türkiye'deki gerçek maliyetini hesaplayın,
3. pazardaki satış fiyatını araştırın,
4. talebi test edin,
5. daha sonra sipariş miktarını artırın.

İlk sipariş biraz daha pahalıya gelebilir.

Ama yanlış üründen büyük stok taşımaktan çoğu zaman daha ucuzdur.

14. Çin'e gitmek gerekli mi?

Hayır.

Çin'den ürün ithal etmek için mutlaka Çin'e gitmeniz gerekmiyor.

Alibaba, Global Sources ve benzeri platformlar üzerinden tedarikçi bulabilir, numune isteyebilir ve uzaktan sipariş verebilirsiniz.

Ancak düzenli şekilde Çin'den ürün tedarik etmeyi planlıyorsanız veya henüz hangi ürünlere yöneleceğinizi araştırıyorsanız Çin'e gitmenin önemli avantajları olabilir.

Özellikle sektörünüze uygun bir ticaret fuarına katıldığınızda kısa sürede çok sayıda üreticiyle görüşebilirsiniz.

Ben burada “önce Çin'e gidin, sonra ne alacağınıza karar verirsiniz” yaklaşımını da doğru bulmuyorum.

Önce:

• hangi ürün grubuyla ilgilendiğinizi,
• hangi fuarın size uygun olduğunu,
• hangi tarihte düzenlendiğini,
• hangi üreticilerle görüşmek istediğinizi

araştırmak gerekir.

Sonrasında yapılan fuar ziyareti çok daha verimli olur.

15. Kanton Fuarı Çin'den ithalat yapmak isteyen KOBİ'ler için uygun mu?

Kanton Fuarı, Çin'de üretici ve tedarikçi araştırmak isteyen işletmelerin değerlendirebileceği en büyük ticaret fuarlarından biridir.

Ancak her işletmenin Kanton Fuarı'na gitmesi gerektiği anlamına gelmez.

Önce aradığınız ürün grubunun Kanton Fuarı'nın hangi fazında yer aldığını kontrol etmeniz gerekir.

Bazı sektörler için ise Kanton Fuarı yerine Çin'deki daha uzmanlaşmış sektörel fuarlar çok daha verimli olabilir.

Bu nedenle fuar seçerken ilk soru:

“Çin'deki en büyük fuar hangisi?”

değil,

“Benim aradığım ürün ve tedarikçilerin bulunduğu doğru fuar hangisi?”

olmalı.

16. Çin'den ithalatta en sık yapılan hatalar

İlk kez Çin'den ürün getiren işletmelerin özellikle şu hatalara dikkat etmesini öneririm:

Sadece ürün fiyatına bakmak

5 dolarlık ürünün Türkiye'deki gerçek maliyeti 5 dolar olmayabilir.

GTİP'i siparişten sonra araştırmak

Vergi ve ithalat şartlarını ürün yola çıktıktan sonra öğrenmek ciddi maliyet yaratabilir.

Numune almadan seri üretime geçmek

Fotoğraf ile gerçek ürün arasında ciddi kalite farkları olabilir.

Tek tedarikçiden fiyat almak

Karşılaştırma yapmadan ürünün gerçek piyasa fiyatını anlamak zordur.

Tedarikçiyi doğrulamamak

Platformdaki profil tek başına yeterli güvence değildir.

Sertifikaları kontrol etmemek

Gönderilen sertifikanın gerçekten sipariş ettiğiniz ürün ve modele ait olup olmadığını kontrol etmek gerekir.

Sadece navlun fiyatını karşılaştırmak

Ucuz görünen navlun teklifinin varış limanında yüksek ek masrafları olabilir.

İlk siparişte gereğinden fazla ürün almak

Birim fiyat düşerken stok ve satış riski büyüyebilir.

İlk kez Çin'den ithalat yapacak bir KOBİ için önerdiğimiz sıra

Bugün Çin'den ilk kez ürün getirecek olsaydım süreci şu şekilde ilerletirdim:

1. Tek bir ürün veya ürün grubu seçerdim

Her şeyi aynı anda araştırmak yerine dar bir alandan başlardım.

2. Ürünün GTİP'ini araştırırdım

Gümrük müşavirinden de teyit alırdım.

3. Türkiye'deki ithalat şartlarını öğrenirdim

Vergileri, ürün güvenliği şartlarını ve gerekli belgeleri kontrol ederdim.

4. Üç ila beş tedarikçi bulurdum

Hepsinden aynı özellikteki ürün için fiyat isterdim.

5. İki güçlü adaydan numune alırdım

Fiyat kadar kaliteyi de karşılaştırırdım.

6. Gerçek navlun teklifi toplardım

Ürünlerin koli ölçüsü ve ağırlığı belli olduktan sonra taşıma maliyetini hesaplardım.

7. Landed cost çıkarırdım

Ürünün Türkiye'deki gerçek adet maliyetini hesaplardım.

8. Satış fizibilitesini yapardım

Türkiye'deki satış fiyatı ile gerçek maliyeti karşılaştırırdım.

9. Kontrollü bir ilk sipariş verirdim

Talebi doğrulamadan gereğinden fazla stok almazdım.

10. Sevkiyat öncesi kalite kontrol yaptırırdım

Özellikle sipariş miktarı büyüdükçe bu aşamayı atlamazdım.

Sonuç: Çin'den ithalatta asıl mesele ucuz ürün bulmak değil

Çin'den ürün ithal etmek isteyen bir KOBİ için Çin'deki satın alma fiyatı elbette önemli.

Ama benim için tek başına yeterli değil.

Asıl soru şu:

Bu ürünü doğru tedarikçiden, doğru kalitede, Türkiye mevzuatına uygun şekilde ve bütün masraflar dahil kârlı bir maliyetle getirebilir miyim?

Eğer bu sorunun cevabı evetse, Çin'den ithalat işletmeniz için ciddi bir fırsata dönüşebilir.

Bu nedenle süreci: ürün → mevzuat → tedarikçi → numune → maliyet → sipariş sırasıyla yürütmek, özellikle ilk ithalatta birçok pahalı hatayı önleyebilir.

Not: İthalat mevzuatı, vergi oranları ve ürün güvenliği uygulamaları zaman içinde değişebilir. Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Sipariş vermeden önce ürününüze ait güncel GTİP, vergi, izin ve ithalat şartlarını T.C. Ticaret Bakanlığı kaynaklarından ve gerektiğinde yetkili bir gümrük müşavirinden teyit etmeniz önerilir.